دروازه قرآن

قران-3.jpg
آوریل 29, 2019

دروازه قرآن

اگر از سمت اصفهان وارد شهر زیبای شیراز شوید، در ابتدای ورودی شهر، طاقی بزرگ وجود دارد که ماشین ها از زیر آن عبور میکنند. این بنای زیبا به دروازه قرآن مشهور است و علت این نام، قرآنی است که در محفظه ی بالای بنا به دستور عضدالدوله دیلمی قرار داده شده تا مسافرین شیراز به سلامت از زیر قران عبورکنند.

شیراز در قدیم شش دروازه داشته است که امروز تنها همین “دروازه قرآن” باقی مانده است؛ این دروازه به دستور  عضدالوله دیلمی در مدخل تنگ الله اکبر ساخته شد. با گذشت زمان این دروازه رو به ویرانی نهاد تا اینکه در دوره کریم خان زند، بازسازی شده و قرآنی نفیس به خط سلطان ابراهیم نوه شاهرخ تیموری در اطاقک بالای دروازه قرار داده شد. این اثر تاریخی بار دیگر براساس بی درایتی شهردار شیراز در سال ۱۳۱۵ شمسی براثر انفجار دینامیت تخریب شد. یکی از بازرگانان شیراز در سال  ۱۳۲۸شمسی دروازه قرآن رااز نو بنا نمود.

قرآن دوره کریم خان مشهور به “هفده من” و قرآن دیگر در سال ۱۳۱۶ به موزه پارس شیراز انتقال داده شد.

هم اینک در کنار بنای دروازه قران اتوبان کشیده شه است که عبور و مرور خودروها از اتوبان میباشد و بر خلاف سابق خودرو از زیر عمارت عبور نمیکند.

ا  

 


2.jpg
آوریل 14, 2019

عمارت باغ شاپوری

عمارت شاپوری مربوط به اوایل دوره پهلوی است و در شیراز، خیابان انوری، روبروی خیابان اهلی واقع شده‌است. این اثر در تاریخ ۱۶ مهر ۱۳۷۹ با شمارهٔ ثبت ۲۷۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

این اثر از سالهای ۱۳۱۰ تا ۱۳۱۵ توسط استاد ابوالقاسم مهندسی معمار معروف شیرازی بنا شده‌است و متعلق به عبدالصاحب شاپوری از تاجران بزرگ شیراز بوده‌ است. خانه و باغ شاپوری، نمونه ارزشمندی از دوران خود و نمایانگر نوآوری و ابداع در طراحی پلان، نما و سازه است. نوآوریهای به كار رفته در ساختار این باغ آن را به یك باغ ایرانی – اروپایی تبدیل كرده است. از ویژگی های ارزشمند معماری عمارت شاپوری می توان به تزیینات نمای غربی (اصلی) ستون های مدور و منقوش گچی و نیز كاشی كاری با طرح هخامنشی بر پیشانی ایوان فوقانی اشاره كرد.

بازدید عموم از این اثر آزاد است و در آن رستوران و کافی شاپ و نمایشگاه آثار فرهنگی و هنری استان فارس دایر است.

 

 

 

عمارت باغ شاپوری

شماره 2781 فهرست آثار ملی ایران خانه ای تاریخی است که عمارت شاپوری نامیده می شود. عمارتی که در باغی به وسعت 4635 متر ساخته شده است. تا دهه ۷۰ هجری شمسی این بنا مورد استفادهٔ خانوادهٔ شاپوری بود و چند سال به صورت متروکه رها شده‌بود و در نهایت در سال ۱۳۷۸ سازمان میراث فرهنگی استان فارس آن را خریداری و ثبت میراث فرهنگی ایران کرد.

این بنا در دو طبقه با زیربنای ۸۴۰ مترمربع و در زمینی به مساحت ۴۶۳۵ مترمربع به سبک معماری قاجاریه بنا شده‌است و جزو اولین بناهایی است که در آن سال‌ها با رویکرد آزادانه به معماری طراحی شده‌است.

 

این عمارت 2 طبقه متعلق به عبدالصاحب شاپوری بوده که در سالهای 1310 تا 1315 بنا گردید. سبک معماری آن در نوع خود بی نظیر است به طوری که قرار گرفتن 14 ستون به قرینگی یکدیگر با تزئینات منحصر به فرد در گرداگرد بالکن هویتی خاص به بنا داده است. از تزئینات و گچ بری ها و ستونهای رنگی که بگذریم حوض پنچ پر بزرگ وسط حیاط را که ببینید به هیچ یک از بناهای تاریخی موجود در شیراز شباهتی ندارد و جلوه ای چشم نواز به باغ داده است جلوه ای که شکوه معماری عمارت را دو چندان می کند. اضافه نمودن بالکن به بنا که در معماری ایرانی جایگاهی نداشته، از مشخصات منحصر به فرد معماری عمارت شاپوری است. قرار گرفتن 14 ستون به قرینگی هم، با تزئینات بی نظیر در گرداگرد بالکن، هویتی خاص به این فضا می دهد و این ابتکار خلاقانه را به اوج می رساند. هم چنین بهار خواب که نیز که محل استراحت تابستانی است، بالکن و ستون هایی مشابه ستون های بالکن اصلی دارد. اما وجود راه پله در وسط عمارت و دو سویه شدن آن و هدایت بازدیدکنندگان به شاه نشین و گوشواره هایی که با درک های کوچک و بزرگ فضای بیرون خانه را (باغ) نشان می دهد ، از دیگر جلوه های بنا محسوب می شود.
عمارت شاپوری شبیه به دیگر عمارت های تاریخی وهم عصرش نیست و با اینکه این خانه تاریخی دارای حیاط، شاه نشین، گوشواره، تالار و ایوان و حوضخانه و راهرو و تزئینات کاشی هفت رنگ و گچبری و نقاشی است اما متفاوت و نوع خاص معماری به کار رفته در بنا عمارت مذکور را با عمارت های چون زینت الملوک یا نصیر الملوک و منطقی نژاد شبیه نکرده است.

در باغ شاپوری، انواع درختان شامل سرو، اَفرا، چنار و درختان میوه اعم از انجیر، انار، نارنج و خرما و گل های رز و شمعدانی به چشم می خورد.

تفاوت این بنا با بناهای هم عصرخود:

اضافه نمودن بالکن به بنا که در معماری ایرانی جایگاهی نداشته، از مشخصات منحصر به‌ فرد معماری این عمارت است.
دسترسی به عمارت از محور اصلی نمی‌ باشد و با ۹۰ درجه چرخش در نمای شمالی واقع شده‌ است.
باغ این مجموعه دارای تقارن در معابر است ولی نحوهٔ قرارگیری درخت‌ ها در آن تقارن ندارند.
راه‌ پلهٔ درونی بنا در معماری بناهای هم‌ دوره با این اثر دیده نمی‌ شود.
برخلاف دیگر بناها که اتاقها چند منظوره بودند در این بنا هر اتاق کاربری خاص خود را داراست.


مقبره-آرامگاه-حافظ-حافظیه-13.jpg
آوریل 14, 2019

آرامگاه حافظیه

 

حافظیه
مکانی روحانی و با شکوه که انگار تکه ای از بهشت است که برخاک افتاده. بهشت کوچکی که همه روزه پذیرای گروه مشتاقان و صاحب دلانی از سراسر ایران و جهان است. به جز شیرازی ها که دیدار از حافظ را در هر مجالی غنیمت می شمرند، هر کس که برای هر کاری به شیراز می آید، ندیدن حافظیه برایش حسرتی همیشگی است. خواجه ی بزرگ، خود این حال و هوا را به نیکی در بیت زیبای زیر بیان داشته است: بر سر تربت ما چون گذری همت خواه که زیارتگه رندان جهان خواهد بود. از همین روست که نام حافظ با شیراز و نام شیراز با حافظ آن چنان آمیخته و یکی شده است که این چنین پیوندی در هیچ جای جهان یافت نمی شود. آن گاه که شیدایی دیدار کنندگان از حافظیه را می بینیم هیچ کس در برابر این شگفتی ژرف پاسخی ندارد که چگونه انسانی خاکی به چنین جای گاهی دست یافته است؟! حافظ که فاتح دل های همه ی فارسی زبانان و آشنایان با زبان و فرهنگ ایرانی است اگر چه سال هست که در میان باغی هم چون بهشت خفته است، اما هنوز زنده تر از زندگان، به هزار زبان، راز دل آدمیان را وا می گوید و هر کس پاسخ گمشده اش را با تفالی از دیوان او می جوید.«حافظیه» آرامگاه حافظ شیرین سخن است. این بهشت زیبا نزدیک به 20 هزار متر مربع مساحت دارد و از بخش های گوناگون زیر تشکیل شدهاست:
١- باغ ورودی 2_ ايوان میانی  3-باغچه ی آرامگاه.

باغ ورودی
باغی است با شکوه و دلپذیر که در چهار فصل سال، شکوه و زیبایی اش برجاست. انواع درختان و گل های زینتی با جلوه گاهی بهشتی، چنان فضایی روحانی پدید آورده اند که با هر نفسی، انفاس قدسی خواجه ی بزرگف جان را جلا و دل را صفا می بخشد. دو حوض بزرگ سنگی در میان، و چهار خیابان در دو سوی حوض ها به سمت ایوان میانی کشیده شده است. دور نارنجستان پرطراوت در سمت چپ و راست آن، بهشت گونگی باغ را کامل کرده است. این باغ نزدیک به ۷۰۰۰ متر مربع مساحت دارد. از دیوار نرده ای رو به سمت خیابان، فضای زیبای داخلی آن دیده می شود.
۲- ایوان میانی
این ایوان در سطحی بالاتر از باغ ورودی است و به وسیله ی چند پله از سطح زمین جدا می شود. به ایوان بیست ستونی» معروف است و ۸ متر پهنا و 56 متر درازا دارد. 4 ستون میانی، بازمانده ی روزگار زندیه است که افزون بر یک پارچه بودن، با نقش هایی از گل و بوته زینت یافته اند. 16 ستون دیگر را به هنگام بهسازی حافظیه در سال های پیش بر آن افزوده اند. سراسر سقف ایوان با گچ بری های زیبا آراسته شده است. بر پیشانی رو به باغ ایوان، غزل زیر نوشته شده است:
گلعذاری ز گلستان جهان ما را بس                 زین چمن سایه ی آن سرو روان ما را بس

من و هم  صحبتی اهل ریا  دورم  باد                 از گرانان جهان رطل گران ما را بس

قصر فردوس به پاداش عمل می بخشند ما که رندیم و گدا دیر مغان ما را بس بنشین بر لب جوی و گذر عمر ببین کایان اشارت ز جهان گذران ما را بس نقد بازار جهان بنگر و آزار جهان  گر شما را نه بس این سود و زیان ما را بس از در خویش خدا را به بهشتم مفرست که سر کوی تو از کون و مکان ما را بس حافظ از مشرب قسمت گله بی انصافی است طبع چون آب و غزل های روان ما را بس در سمت راست ایوان، اتاق «دفتر حافظیه» و در سمت چپ آن، «آرامگاه خانوادگی خاندان قوام الملک شیرازی» قرار دارد. بر سر در این دو اتاق، شعر زیر نوشته شده است:

روضه ی خلد برین خلوت درویشان است                 مایه ی محتشمی خدمت درویشان است
قصر فردوس که رضوانش به دربانی رفت                منظری از چمن نزهت درویشان است

دولتی را که نباشد غم از آسیب زوال                      بی تکلف بشنو دولت درویشان است

ای توانگر مفروش این همه نخوت که تو را               سر و زر در کنف همت درویشان است
گنج قارون که فرو می رود از قهر هنوز                   خوانده باشی که هم از غیرت درویشان است
حافظ ار آب حیاط ابدی می خواهی                         منبعش خاک ره  خلوت درویشان است

۳- باغچه ی آرامگاه حافظ
آن گاه که از پله های ایوان میانی بالا برویم و به سطح ایوان برسیم، گنبد کیوان شکوه حافظ را می بینیم که در میان باغچه ای پر از گل و درخت،  برفراز قبر شاعری افراشته شده است که سر از گردون هفتم برتر دارد. این گنبد و هشت ستون سنگی آن که امروزه نماد جاودانی شیراز است، در کانون محوطه ی آرامگاه جای دارد و گرداگرد آن را پنج ردیف پله فرا گرفته است. پس از بالا رفتن از پله ها به سطح آرامگاه و سنگ قبر حافظ میرسیم. سنگ قبر حافظ نیم متر بلندی دارد و از جنس مرمر خالص است. این سنگ در روزگار کریم خان زند بر مزار او نهاده شده است. کف آرامگاه و اطراف مزار را نیز با سنگ مرمر فرش کرده اند. بر سنگ مزار حافظ دو غزل از سروده های او نوشته شده است.


غزل اول:
آنت آلباقی گل شیء هالک
مژده ی وصل تو کو کز سر جان  برخیزم        طایار قدسم و از دام جهان برخیزم
به وفای تو که گر بنده ی خویشم خوانی          از سایر خواجگی کون و مکان برخیزم
یا رب از ابر هدایت برسان بارانی                 پیشتر زانکه چو گردی ز میان برخیزم
بر سر تربت ما بی می و مطرب منشین          تا به بویت ز  لحد رقص کنان برخیزم
خیز و بالا بنما ای بت شیرین حرکات             که چو حافظ ز سر جان و جهان برخیزم
غزل دوم (در حاشیه ی مزار نوشته شده است):
ای دل، غلام شاه جهان باش و شاه باش             پیوسته در حمایت لطف اله باش
از خارجی هزار به یک جو نمی خرند                گو کوه تا به کوه، منافق سپاه باش
امروز زنده ام به ولای تو یا علی                      فردا به روح پاک امامان گواه باش
آن را که دوستی علی نیست کافر است              گو زاهد زمانه و گو شیخ راه باش
قبر امام هشتم سلطان دین رضا                      از جان ببوس و بر در آن بارگاه باش
حافظ طریق بندگی شاه پیشه کن                     و آنگاه در طریق، چو مردان راه باش
در گوشه های بالای سنگ قبر، بیت زیر نوشته شده است:
بر سر تربت ما چون گذری همت خواه              که زیارتگه رندان جهان خواهد بود
و در گوشه های پایین سنگ قبر، بیت زیر نوشته شده است:
چراغ اهل معنی خـــــواجـه حافظ                     بجو تاریخش از خاک مصلی
سطح بیرونی گنبد، همانند کلاه درویش ها قلندران، ترک دار پوشش آن از جنس مس است که در گذر زمان اکسیده شده و رنگ زنگاری زیبایی پیدا کرده است. سطح درونی گنبد را با کاشی های رنگی و معرق به طرز زیبایی کاشی کاری کرده اند. در حاشیه ی داخلی سقف، غزل مناسب زیر بر روی کاشی نوشته شده است:
حجاب چهره ی جان می شود غبار تنم              خوشا دمی که از این چهره پرده برفکنم
چنین قفس نه سزای من خوش الحانیست           روم به روضه ی رضوان که مرغ آن چمنم
چگونه طوف کنم در فضای عالم قدس                که در سراچه یا ترکیب تخته بند تنم
مرا که منظر حوار است مسکن و مأوا               چرا به کوی خراباتیان بود وطنم

طراز پیرهن زرکشم مبین چون شمع               که سوزهاست نهانی درون پیرهنم
عیان نشد که چرا آمدم کجا رفتم                    دریغ و درد که غافل ز کار خویشتنم
اگر ز خــــــون دلم بوی شوق می آید               عجب مدار که همدرد آهوی ختنم
بیا و هستی حافظ ز پیش او بردار                  که با وجود تو کس نشنود ز من که منم

محوطه ی اطراف آرامگاه در سطحی پایین تر از ايوان میانی قرار دارد. این محوطه با دیوارهایی آجری، فضای گسترده ای است که شمیم روح افزای مهر حافظ چون گلی در دست باد، جان مشتاق دیدار کنندگان را از شعر و هنر و عرفان و معنویت سرشار می سازد. غزل زیر بر پیشانی دیوار شمالی تالار میانی (بیست ستونی) نوشته شده است:

چو بشنوى سخن اهل دل مگو که خطاست     سخن شناس نه ای دلبرا خطا اینجاست
سرم به دنیی و عقبی فرو نمی آید                تبارک الله از این فتنه ها که در سر ماست
در اندرون من خسته دل ندانم کیست            که من خموشم و او در فغان و در غو غاست
دلم ز پرده برون شد کجایی ای مطرب          بنال هان که در این پرده کار ما به نواست

در سمت شمال محوطه ی آرامگاه، مرکز حافظ شناسی قرار دارد که گنجینه ای گران بها از انواع کتاب های منتشر شده درباره ی حافظ است، و در سمت چپ آن چای خانه ی سنتی، یادآور گذشته ی افسانه ای شیراز است.

 

 


تاریخچه ی آرامگاه حافظ
روح قدسی حافظ در سال 791 ه . ق از تن خاکی اش جدا شد. پیکر مطهرش را در «صحرای مصلی» که تفرج گاه دل پذیر او بود، در زیر سایه ی سرو روانی، به دامن خاک نهادند. نخستین باردر سال 856 هـ.ق یعنی 65 سال پس از درگذشت حافظ، در روزگار میرزا ابوالقاسم گورکانی – فرمان روای وقت فارس- ساختمانی گنبد مانند بر فراز قبر حافظ ساخته شد که حوض بزرگ جلو آن با آب رکنی پر می شد. این بنا در آغاز سده یازدهم هجری قمری به هنگام پادشاهی شاه عباس صفوی بازسازی شد. «نادر شاه افشار» هنگامی که به شیراز آمد با تفألی از دیوان حافظ برای پیش بینی کشور گشایی هایش به شعر زیر برخورد کرد که: سزد که از همه ی دلبران ستانی باج چرا که بر سر خوبان عالمی چون تاج ز چشم مست تو پر فتنه جمله ترکستان به چين زلف تو جمله ماچين و هند داده خراج به همین دلیل، آرامگاه حافظ را بهسازی نمود. اما اساسی ترین ساخت و ساز بر آرامگاه حافظ در روزگار زندیه انجام شد. در سال ۱۱۸۹ هـ.ق به دستور کریم خان زند، ساختمانی زیبا بر آرامگاه حافظ ساخته شد. این ساختمان، ایوانی 4 ستونه بود که شمال آن به محوطه ی مقبره و جنوب آن به باغ حافظیه راه داشت و در جانب چپ و راست آن نیز دو اتاق ساخته شده بود. سنگ کنونی مزار حافظ نیز در همان روزگار کار گذاشته شده است. در روزگار قاجاریه، فرمانروایان زمان، هر کدام به فراخور توانشان ساخت و سازی بر آرامگاه حافظ انجام دادند. از جمله ی این اقدامات، نصب نرده و معجر فلزی به دستور فرمان روای فارس فرهاد میرزا در سال ۱۲۹۵ هـ.ق و ساخت بخشی از آن برای آرامگاه خانوادگی خاندان قوام الملک را می توان نام برد. اما شکل امروزی حافظیه حاصل کوشش هایی است که از سال ۱۳۱۰ خورشیدی از سوی مسؤولين وقت فارس آغاز شد، تا این که ساختمانی زیبا بر اساس سبک زمان زندیه در سال 1315 تا 1317 خورشیدی به دستور وزیر وقت فرهنگ ساخته شد که هم چنان باقی است. ساخت و ساز آرامگاه کنونی بر پایه ی نقشهی آندره گدارباستان شناس فرانسوی انجام یافته و هر سال که می گذرد بر زیبایی و جذابیت آن افزوده می شود. بنا به پیشنهاد بنیاد فارس شناسی، روز بیستم مهر ماه به نام روز حافظ» نامگذاری شده است. در این روز، حافظ پژوهان و دوستداران حافظ از سراسر کشور و دیگر کشورها در شیراز، گردهم می آیند و ضمن پاس داشتن شأن و منزلت همیشگی حافظ، پژوهش های خویش را درباره ی زندگی، اشعار و افکار او عرضه می دارند. بزرگانی که در حافظیه به خاک سپرده شده اند: در جوار تربت حافظ بزرگانی از ادبا و شعرا و گروهی از دولت مردان خاک آرمیده اند. در محوطه ی شمال آرامگاه، قبر مرحوم «فرصت الدوله شیرازی» نویسنده ی کتاب آثار عجم و شاعر و نقاش برجسته ی اواخردوره ی قاجاریه قرار دارد که در سال ۱۳۲۹ هـ. ق وفات یافته است. هم چنین قبر مرحوم «اهلی شیرازی» یکی از شعرای معروف سده ی دهم هجری که به سال 942 هـ . ق وفات یافته است در کنار اوست. در باغچه ی جنب آرامگاه حافظ، بزرگانی هم چون مرحوم «حمیدی شیرازی (درگذشته به سال 1365 خورشیدی)، مرحوم «حمید دیرین» (درگذشته به سال 1374 خورشیدی)، دکتر (عبدالوهاب نورانی وصال )، (خاندان قوام الملک»، فرزند شوریده «حسین فصیحی» (درگذشته به سال ۱۳۳۳ خورشیدی)، آقا هاشم و عبدالنبی ذهبی، میرزا محمد باقر، محمد رضا و میرزا عباس حکیم، حکیم زین العابدین -جهرمی، میرزا محمد حسین یزدی، سالار جنگ، دکتر صورتگر شیرازی، محمد خلیل رجایی، خواجه، سید ابوطالب فنایی و … به خاک سپرده شده اند.
حافظ را بشناسیم
«خواجه شمس الدین محمد» در سال 726 هـ. ق در شیراز به دنیاآمد. در کودکی پدر را از دست داد و خود مشغول به کسب و کار شد. با این همه، به تحصیل علوم ادبی و دینی نیز پرداخت و در این زمینه ادیبی توانمند شد. تا آنجا که همه ی قرآن را از بر داشت و به همین دلیل تخلص شاعری خود را حافظ نامید. در روزگار حافظ لسان الغیب، هفت پادشاه از سلسله ی «مظفری» در فارس زمامداری کردند. با وجود کشمکش ها و جنگ های سخت آن موقع که شیراز چندین نوبت مورد تاخت و تاز و تاراج قرار گرفت، حافظ، شیراز را ترک نکرد و با این که شاهانی از کشورهای همسایه از او دعوت رسمی کردند، ولی او دل از این شهر زیبا و هوای فرح انگیز و نسیم باغ های آن و آب رکن آباد و خاک مصلی برنکند؛ تا این که در سال ۷۹۱ هـ.ق چشم از جهان فرو بست. پیکر او را در صحرای مصلی به خاک سپردند.
بر سر تربت ما چون گذاری همت خواه     که زیارتگه رندان جهان خواهد بود
مقام اصلی ما گوشه ی خرابات است        خداش خیر دهد هر که این عمارت کرد


ir3752-1.jpg
آوریل 13, 2019

سعدیه

 

آرامگاه سعدی معروف به سعدیه محل زندگی و دفن سعدی، شاعر برجستهٔ پارسی‌گوی است.

این آرامگاه در انتهای خیابان بوستان و کنار باغ دلگشا در دامنه کوه در شمال شرق شیراز قرار دارد. در اطراف مقبره، قبور زیادی از بزرگان دین وجود دارند که بنا به وصیت خود، در آنجا مدفون شده‌اند از جمله مهمترین‌های آن می‌توان شوریده شیرازی را نام برد که آرامگاهش به وسیله رواق به آرامگاه سعدی متصل شده‌است. آرامگاه شیخ مشرف الدین بن مصلح الدین سعدی شیرازی در تاریخ ۲۰ آبان ۱۳۵۳ به شماره ثبت ۱۰۱۰٫۳ در انجمن آثار ملی به ثبت رسیده‌است.

لغت‌نامه دهخدا به نقل از فرهنگ برهان قاطع نام موضعی که شیخ سعدی در آنجا آرمیده را «گازرگاه» نامیده و به نقل از فرهنگ آنندراج گازرگاه را حد شیراز نزدیک به مرقد شیخ مصلح‌الدین سعدی شیرازی دانسته است. 

سکه‌های پانصد ریالی برنزی جمهوری اسلامی ایران از سال ۱۳۸۷ خورشیدی به نقش آرامگاه سعدی مزین شده‌است و همچنین از سال ۱۳۸۹ اسکناس های یکصد هزار ریالی با نقش آرامگاه سعدی در پشت آن چاپ شد.
مقبره ساخت کریمخان در عصر محمدشاه قاجار

تاریخچه آرامگاه سعدی 
نمایی از آرامگاه نخستین در اوایل دوره قاجار اثر اوژن فلاندن

این مکان در ابتدا خانقاه سعدی بوده که وی اواخر عمرش را در آنجا می‌گذرانده و سپس در همان‌جا دفن شده‌است. برای اولین بار در قرن هفتم توسط شمس‌الدین محمد صاحب‌دیوانی وزیر معروف اباقاخان، مقبره‌ای بر فراز قبر سعدی ساخته شد.

بنا به گزارش ابن بطوطه، (که حدوداً سی و پنج سال پس از درگذشت سعدی نوشته شده و قدیمی‌ترین گزارش موجود از آرامگاه سعدی است) مردم بازدیدکننده از مزار سعدی، جامه خود را در حوضچه‌هایی مرمرین می‌شستند. به باور مردم شیراز (که از قبل از سعدی و شاید قبل از اسلام وجود داشته)، شستشو در این آب، شفابخش بوده‌است. 

در سال ۹۹۸ به حکم یعقوب ذوالقدر، حکمران فارس، خانقاه شیخ ویران گردید و اثری از آن باقی نماند. در سال ۱۱۸۷ ه.ق. به دستور کریمخان زند، بنایی ۲ معروف به عمارتی ملوکانه از گچ و آجر بر بالای مزار سعدی بنا گردید. طبقه پایین دارای راهرویی بود که پلکان طبقه دوم از آنجا شروع می‌شد. در دو طرف راهرو دو اتاق کرسی دار ساخته شده بود. در اتاقی که سمت شرق راهرو بود، قبر سعدی قرار داشت و معجری چوبی آن را احاطه کرده بود. قسمت غربی راهرو نیز موازی قسمت شرقی، شامل دو اتاق می‌شد، که بعدها شوریده شیرازی (فصیح الملک) شاعر نابینای شیرازی در اتاق غربی این قسمت دفن شد. طبقه بالای ساختمان نیز مانند طبقه زیرین بود، با این تفاوت که بر روی اتاق شرقی که مزار سعدی در آنجا بود، به احترام شیخ اتاقی ساخته نشده بود و سقف آن به اندازه دو طبقه ارتفاع داشت. 

در دورهٔ قاجاریه (سال ۱۳۰۱) توسط فتحعلی‌خان صاحب‌دیوان مرمت شد و چند سال بعد نیز حبیب‌الله‌خان قوام‌الملک دستور تعمیر و ترمیم قسمتی از بنا را صادر کرد، و تولیت آن به ” کربلایی سید زین العابدین چینی (حسینی نیک) سپرده شد و ایشان در سال ۱۳۲۱ ه. ش در گذشت. 

بنایی که در زمان کریمخان ساخته شده بود تا سال ۱۳۲۷ ه.ش. برپا بود. در سال ۱۳۲۹ توسط علی‌اصغر حکمت و انجمن آثار ملی ایران، بنای کنونی به جای ساختمان قدیمی ساخته شد و مراسم افتتاح رسمی آن در اردیبهشت ماه ۱۳۳۱ برگزار گردید؛ که این بنا با اقتباس از کاخ چهل ستون و تلفیقی از معماری قدیم و جدید ایرانی توسط محسن فروغی ساخته شد.

 

 

ساختمان جدید آرامگاه سعدی

محسن فروغی معمار مدرنیست ایرانی طرح آرامگاه را با همکاری علی اکبر صادق با الهام گرفتن از عناصر معماری سنتی ایران، در سال ۱۳۳۰ طراحی می‌کند. ساختمان به سبک ایرانی است با ۸ ستون از سنگ‌های قهوه‌ای رنگ که در جلوی مقبره قرار دارند و اصل بنا با سنگ سفید و کاشی کاری مزین است. بنای آرامگاه از بیرون به شکل مکعبی است اما در داخل هشت ضلعی می‌باشد با دیوارهایی از جنس مرمر و گنبدی لاجوردی.

زیربنای اصلی آرامگاه حدود ۲۵۷ متر مربع می‌باشد. ساختمان اصلی آرامگاه شامل دو ایوان عمود برهم می‌باشد که قبر شیخ در زاویه این دو ایوان قرار گرفته‌است. بر روی آرامگاه گنبدی از کاشی‌های فیروزه‌ای رنگ ساخته شده‌است. سنگ‌های پایه‌های بنا، سیاه رنگ است و ستون‌ها و جلوی ایوان از سنگ گرانتیت قرمز مخصوصی ساخته شده‌است. نمای خارجی آرامگاه از سنگ تراورتن و نمای داخلی آن از سنگ مرمر است.

سنگ قبر در وسط عمارتی هشت ضلعی قرار دارد و سقف آن با کاشی‌های فیروزه‌ای رنگ تزیین شده‌است. در هفت ضلع ساختمان، هفت کتیبه قرار دارد که از قسمت‌هایی از گلستان، بوستان، قصاید، بدایع و طیبات شیخ انتخاب گردیده و به خط «ابراهیم بوذری» نوشته شده‌است. متن یک کتیبه دیگر از «علی اصغر حکمت» است که در مورد چگونگی ساخت بقعه توضیحاتی داده.

بنا در سمت چپ به رواقی متصل می‌شود که در آن هفت طاق وجود دارد که با کف سازی سیاه رنگ به آرامگاه شوریده شیرازی پیوند می‌خورد. این آرامگاه در یک اتاق قرار دارد و کتیبه‌ای بر سر در آن است که شاعر را معرفی می‌کند و شعری از خود شاعر بر کاشیهای سرمه‌ای بر روی دیوار نوشته شده‌است. 

قطعه‌هایی از کتیبهٔ سنگی مربوط به سر در آرامگاه که متعلق به زمان کریمخان زند بوده و در اثر سانحه‌ای در گذشته‌های دور شکسته شده، هم اکنون در درون آرامگاه محفوظ مانده‌است. این قطعه ضمن خاکبرداری خیابان برای تعمیر آسفالت از دل خاک بیرون آمده‌است. بر روی سنگ مذکور قسمتی از شعر سعدی به خط ثلث عالی نوشته شده‌است با این مطلع:


الهی به عزت که خوارم مکن         به ذل گنه شرمسارم مکن

 

 

ضلع غربی آرامگاه سعدی 
در ضلع غربی، قصیده‌ای با مطلع زیر دیده می‌شود:

 

خوش است عمر، دریغا که جاودانی نیست         پس اعتماد بر این چند روز فانی نیست


ضلع شرقی آرامگاه سعدی 
در ضلع شمال شرقی ابیاتی از بوستان با این مطلع نوشته شده:


الا ای که بر خاک ما بگذری         به خاک عزیزان که یادآوری


ضلع جنوب شرقی آرامگاه سعدی 
در ضلع جنوب شرقی، کتیبه‌ای دیگر از گلستان با این عبارت به چشم می‌خورد:

یاد دارم که با کاروان همه شب رفته بودم…


ضلع جنوب غربی آرامگاه سعدی 
در ضلع جنوب غربی، غزلی از بدایع با این مطلع نوشته شده:


ای صوفی سرگردان، در بند نکونامی         تا درد نیاشامی، زین درد نیارامی


ضلع شمال غربی آرامگاه سعدی 
در ضلع شمال غربی ایوان (نزدیک آرامگاه شوریده شیرازی) دوازده بیت از قصیده‌ای با مطلع زیر به چشم می‌خورد:

 

خاک من و توست که باد شمال         می‌ببرد سوی یمین و شمال


همچنین غزلی از طیبات به خط شاهزاده ابراهیم سلطان فرزند شاهرخ تیموری و با این مطلع حک شده‌است:


به جهان خرم از آنم که جهان خرم از اوست         عاشقم بر همه عالم که همه عالم از اوست


ضلع شرقی آرامگاه سعدی 
در ضلع شرقی نیز دوازده بیت از قصیده‌ای به خط نستعلیق و با این مطلع دیده می‌شود:


بسی صورت بگردیده‌است عالم         وز این صورت بگردد عاقبت هم

 

 

سنگ قبر سعدی 
علی اکبرخان قوام الملک شیرازی، سنگ قبر کنونی را که سماق سرخ کم رنگی است، بر روی قبر شیخ نصب کرد و کتیبهٔ زیر را که از اشعار بوستان است، با خط نستعلیق عالی بر آن نگاشت:

کل شی هالک و انت الباقی      کریم السجایا، جمیل الشیم         نبی البرایا، شفیع الامم


محوطه 
در طرح جدید پس از خرید و تخریب خانه‌های اطراف آرامگاه دارای محوطه‌ای در حدود ۱۰۳۹۵ متر مربع شد. محوطهٔ باغ به سبک ایرانی گلکاری، درختکاری و باغچه بندی شده‌است. در وسط حیاط دو حوض مستطیل شکل، با جهت شمالی – جنوبی در دو طرف محوطهٔ آرامگاه قرار دارد و حوض دیگری در جهت شرقی – غربی در مقابل ایوان اصلی بنا واقع شده‌است.


ورودی آرامگاه سعدی 
ورودی مجموعه در راستای ورودی آرامگاه است که معمار آن آندره گدار فرانسوی است. بر روی درب ورودی سعدیه این بیت به چشم می‌خورد:


ز خاک سعدی شیراز بوی عشق آید         هزار سال پس از مرگ او گرش بویی


حوض سکه
در جلوی رواق، حوضی قرار دارد که در آن سکه به نشان گرفتن حاجت می‌اندازند. 


قنات
در عمق ده متری صحن آرامگاه قناتی وجود دارد که آب آن دارای مواد گوگردی و جیوه می‌باشد، آب این قنات که در زیر زمین جریان دارد به درون «حوض ماهی» می‌ریزد.


حوض ماهی
حوض ماهی این حوض در سمت چپ آرامگاه واقع است و در داخل به شکل هشت ضلعی است و زیربنایی در حدود ۳۰٫۲۵ مترمربع دارد و با ۲۸ پله به صحن آرامگاه وصل می‌شود، مشهور است که سعدی نزدیک زاویهٔ خود، حوضچه‌هایی از سنگ مرمر ساخته بوده که آب در آن‌ها جریان داشته‌است. شستشو در این آب، خصوصاً در شب چهارشنبه سوری، جزء معتقدات مردم شیراز بوده‌است. کاشی کاری‌های داخل حوض ماهی که به سبک عمده سلجوقی است، در سال ۱۳۷۲ توسط استاد کاشی کار «تیرانداز» طراحی شده و توسط میراث فرهنگی اجرا گردیده‌است بر فراز حوض ماهی یک نورگیر به شکل هشت ضلعی و دو نورگیر چهارضلعی در طرفین آن قرار دارد. زیرزمین سعدیه امروزه به چایخانه سنتی تبدیل شده‌است. 

دو ساختمان آجری در کنار حوض ماهی وجود دارد که مربوط به دفتر است و ساختمان دیگری که کتابخانهٔ عمومی سعدیه‌است و ساختمانی دیگر که سرویس بهداشتی در آن وجود دارد.




رزرو فقط با مبله ۲۴





رزرو فقط با مبله ۲۴





09307114006


در تمامی ساعات شبانه روز پاسخگوی شما عزیزان هستیم

جهت رزرو و دریافت هرگونه مشاوره کافیست با مشاوران سایت مبله 24 تماس حاصل نمایید تا شما مسافران و میهمانان عزیز را راهنمایی نماییم



شیراز مبله
شیراز مبله